Ergonomie

Recente en wat oudere wetenschappelijke literatuur betreffende zitten.

3 gegevens zijn belangrijk om te weten:
- Rechtop zitten met de 90 /90 regel achterhaald?
- Wat is dan de juiste houding in zit?
- Blijven bewegen tijdens zitten?

Het Balanszit-concept is ontwikkelt in de jaren '70 door Hans Christian. Mengshoel en Peter Opsvik n.a.v. het groeiend inzicht over de beperkingen van ons conventionele zitten, aangetoond door Mandal en Keegan. Mandal is een Deense plastisch chirurg er zijn o.a. publicaties van hem van 1976, 1981, 1982 en 1991. Maar eerst bespreken we Keegan.
Keegan, een neuroloog uit Amerika, toont al in 1953 aan dat de zithouding, als iemand probeert rechtop te zitten, toch in de verste verten niet lijkt op de houding van de wervelkolom bij staan en lopen.

Op dit plaatje (uit 1953) van Keegan is te zien dat indien de benen worden opgetrokken tot 90 graden, er een forse beweging (te weten ongeveer 30 graden) in het lendengebied plaatsvindt!                        Ook op dit plaatje van Keegan is te zien dat er een forse beweging in de lage rug plaatsvindt in de 90/90 houding, 90 graden gebogen heup en knie... Het lijkt nota bene meer op vooroverbuigen!
Op dit plaatje van Keegan, ook van 60 jaar geleden, geeft Keegan aan dat hoog-zitten de neutrale houding (in stand) benadert. Hier is een voorloper van de Varier Move te zien zie B.  Op dit plaatje ziet u heel veel informatie. Wat belangrijk is, is dat zogenaamd rechtop zitten (zie M), heel dicht bij vooroverbuigen zit (zie P) qua stand wervelkolom!

Het is dus duidelijk dat, wat we onder rechtop zitten verstaan, veraf ligt van de neutrale positie van de wervelkolom.
De 90/90 regel, die nog altijd gehanteerd wordt bij werkplekonderzoek, is wat mij betreft achterhaald. Ook recent onderzoek geeft aan dat verblijven in gebogen houdingen in zit, (wat we dus ALTIJD doen als we niet op een Balanszitconcept stoel zitten) rugklachten doen verergeren! (Womersley and May,2006). Veel auteurs raden meer lordose aan in zit (hollere rug) wat door de Balanszit-concept stoelen gerealiseerd wordt. Auteurs o.a.: Williams et al, 1991; Lengsveld et al, 2000; Womersley and May, 2006; Bettany-Saltikov et al, 2008; Pynt et al, 2008.

Er zijn uitzonderingen, mensen die door extra hol te gaan zitten, ontspanning kunnen realiseren en daardoor te hol gaan zitten. Ze nemen een uitwijkhouding aan, vergrendelen de lage rug als het ware in te hol zitten. Deze houding is ook wat mij betreft niet aan te raden. Gestreefd moet worden naar de neutrale houding, tussen hol en bol in.
Verder is op een conventionele stoel zitten met de rug in neutrale houding te vermoeiend en geeft klachten m.n. in de borstwervelkolom van spieren ( O’Sullivan et al, 2006). Om deze houding te handhaven, die ver genoeg verwijderd is van de eindstanden van de wervelkolom, is gewoon een goede stoel nodig. Te weten een Balanzit-concept stoel.

Op naar de pogingen van Mandal in de jaren 70, 80 en 90 van de vorige eeuw, om de ideeën over zitten te verbeteren. Hij geeft aan dat in 90 graden gebogen heupen en 90 graden gebogen knieën zitten, in veel landen gezien wordt als de correcte positie bij zitten. Hij geeft aan dat dit zo is om onduidelijke redenen. Immers door Keegan is al aangetoond dat de heup niet 90 graden buigt, maar slechts 60 graden. De rest van de beweging naar 90 graden, komt vanuit de lage rug (30 graden).

Op dit plaatje van Schoberth, 40 graden bij een beweging naar 95 graden! Links is staan, rechts is zitten. Meetlijn bekken met een horizontale lijn, geeft een beweging van 40 graden van het bekken/lage rug weer.
We proberen ons dus aan te passen aan een foute regel... (de 90/90 regel). Een zogenaamde zithouding die correct is. Een ingeslepen idee. En we proberen ons aan te passen aan fout meubilair...


Mandal’s mening was duidelijk. Tegenwoordig zijn we veel minder uitgesproken in onze beweringen. Er moet nog zoveel wetenschappelijk onderzocht en bewezen worden. Hij gebruikt afbeeldingen van Keegan, maar ook wat nieuwe prachtige plaatjes.

Ik wil ze jullie niet onthouden. In de hoop dat Dhr. Mandal het goed vindt: links de positie waarin we snel terechtkomen als we op een gewone stoel proberen te zitten rechts de gewenste houding. Een duidelijk verschil.
Jaren later komt het overeen met foto’s van onszelf: Onze collega laat even zien, het verschil in zitten op een conventionele stoel en een stoel volgens het Balanszit-concept (Varier Thatsit).





Nog meer gegevens uit recent wetenschappelijk onderzoek :

  • Een goede zithouding is essentieel. Zitten in uitgerekte posities zoals onderuitgezakt zitten of gedraaid zitten of ver voorover zitten vermindert comfort, verlaagt effectiviteit in het werk en is een risicofactor voor ontstaan bewegingsapparaatklachten ( s.f.review Pynt and Higgs, 2010).
  • Langdurig zitten op conventionele stoelen vergroot het risico op chronische klachten in het bewegingsapparaat, met name in de nek, de lage rug en de schouders. Het aantal mensen met wervelkolomklachten is de afgelopen jaren steeds toegenomen in de algemene populatie ( Harkness et al,2005).
  • We moeten bandweefsel in ons lichaam niet overrekken door onze zithoudingen, mn vooroverleunen, en gedraaid zitten (Solomonow, 2009). Maar ook Adams,1994,1996;Kumar,2004;Lueder,2005.
  • We neigen nu naar het concept van neutrale houdingen, neutrale posities van de wervelkolom, waarin de druk gelijkelijk verdeeld wordt over het lichaam.
Meer verwijderd van deze neutrale positie/houding wordt als vervelend ervaren en kan men minder lang volhouden (Reinecke et al 1994). De neutrale positie van de wervelkolom is : licht hol in de lendenwervelkolom en nekwervelkolom en licht bol in de borstwervelkolom. De neutrale positie wervelkolom, komt overeen met de houding die de wervelkolom inneemt bij een actief iemand die rechtop staat of loopt.

Recente onderzoeken van P. O’Sullivan en W.Danckaerts, tonen aan dat de diepe spieren in de wervelkolom en buik erg belangrijk zijn. Veel fysiotherapeuten gebruiken deze principes tegenwoordig om mensen met wervelkolomklachten succesvol te helpen. Er wordt getraind op kracht en uithoudingsvermogen van deze spieren, maar met name de coördinatie is belangrijk. Coördinatie wordt dan ook getraind op zitballen, wat weer overeenkomt met het Balanszit-concept. Bovendien wordt m.n. de coördinatie rond de neutrale posities van de wervelkolom als meest belangrijk genoemd. Die neutrale posities bij zitten aannemen is nauwelijks mogelijk op een conventionele stoel, had Mandal al aangetoond in de 70-er jaren van de vorige eeuw!

Meer en meer komen we er in onze maatschappij achter , dat we onvoldoende bewegen. We zitten veel en bijna altijd met een gekromde wervelkolom, en we komen teweinig in beweging. Er komt steeds meer wetenschappelijk onderzoek beschikbaar dat bewegen helpt bij veel aandoeningen. Denk aan looptraining bij claudicatio wat een operatie kan voorkomen. Bewegen om diabetes mellitus type 2 te verbeteren bleek gemakkelijk aan te tonen. Ook preoperatief trainen helpt om sneller te genezen na een operatie.

De tendens is dus : BEWEGEN, BEWEGEN, BEWEGEN!

Het zitten op een Balanszit-concept stoel geeft dus:
1. een betere houding van de wervelkolom, wat overeenkomt met de neutrale positie van de wervelkolom, beschreven als meest gewenste houding in de oudere en recente wetenschappelijke literatuur.
2. beweging rond de neutrale positie, wat training betekent van de coördinatie van de belangrijke diepe spieren in de romp. Net dit wordt genoemd als meest belangrijk uitgangspunt voor behandeling van wervelkolomklachten (o’Sullivan, Danckaerts).

De wetenschappelijke artikelen zijn in de winkel beschikbaar.


G.K.J. Aalders. Manueel therapeut M.M.T., Fysiotherapeut en Ergonoom.